De muur waar niets op bloeit – een roman door Anna A. Ros

Zomer 1895, Bologna.

Lily (Ethel Lilian Boole) is Iers, 31, mooi en ongetrouwd. Haar leven bestaat uit muziek, literatuur, de omgang met Ierse en Russiche revolutionairen en haar Russisch-Poolse vriend – Wilfrid Voynich – een revolutionair waarmee ze samenwoont in Shepherd’s Bush in Londen. En die haar nog altijd niet om haar hand gevraagd heeft terwijl ze wel al tijden zijn naam gebruikt. De jaren in Parijs en als muzieklerares tussen de revolutionairen in Sint Petersburg en Irkoetsk liggen al een tijdje achter haar. Een ongewis bestaan voor haar, want het is onrustig in Europa. De nieuwe eeuw en de grote veranderingen die gaan komen werpen hun schaduw vooruit en zullen iedereen raken.

Op een feest van Russische en Poolse bannelingen in Londen valt ze, na een ruzie met haar verloofde Wilfrid, voor de charmes van de mysterieuze Sidney Reilly. Haar vrienden waarschuwen voor deze womanizer, waarvan het verhaal gaat dat hij een agent-provocateur voor de Ochrana – de Tsaristische geheime politie – is. Desondanks stort ze zich in een liefdesaffaire met hem en gaat in op zijn uitnodiging om naar Bologna in Italië te komen voor de zomer. Ze twijfelt eerst nog maar haar beste vriend – de fanatieke anarchist Stepniak – vraagt haar om te gaan en er zo achter proberen te komen of Reilly een infiltrant is.
Eenmaal in Bologna leert Lily bij toevel de oude Dominicaanse priester Lorenzo kennen, die haar in vertrouwen neemt en haar het verhaal vertelt dat hem al bijna vijftig jaar tormenteert. Lorenzo’s verhaal raakt haar zo dat ze besluit om het te gebruiken als basis van haar roman ‘The Gadfly’ (De Horzel) die ze die zomer schrijft en die de rest van haar leven een bijzondere rol zal blijven spelen. Het verhaal over de ‘Risorgimento‘ – de Italiaanse eenwording en vrijheidsstrijd tegen de Oostenrijkers en Pauselijke legers – en de dood van een jonge revolutionair, zal in de decennia die volgen een baken voor de Sovjet-jeugd worden en in miljoenenoplagen verschijnen.

En dan krijgt ze onverwacht de opdracht om Reilly te vermoorden. Lily ziet zichzelf niet als moordenares maar vreest wanneer ze overtuigt raakt van zijn verraad voor de veiligheid van haar vrienden in Londen. Ze gaat te rade bij de oude oude priester voor wie ze veel sympathie heeft gekregen nadat die haar zijn vreselijke geheim heeft toevertrouwt. Een geheim dat bepalend zal zijn voor haar eigen houding ten opzichte van de revolutie die haar vrienden voorstaan. Met mogelijk fatale gevolgen.
Vanaf dat moment ontspint zich een kat en muis spel tussen Lily, de Ochrana, haar vrienden van de ‘Vereniging van de Vrienden van de Russische Vrijheid’. Lily keert onverhoeds terug naar Londen, schrijft haar roman af en komt er door de moord op Stepniak achter dat zij en haar vrienden niet bestand zijn tegen de lange arm van Ochrana.

Jaren later, decennia later, bezoekt de Sovjet gezant bij de Verenigde Naties de nu oude Ethel Voynich in haar appartement in Londen. Hij heeft een bijzonder kano bij zich en een document uit de archieven van de Ochrana.

‘De muur waar niets op bloeit’ handelt over een jonge Ierse componiste en schrijfster, een spion, een noodlottig treinongeluk, een boek, een priester, een executie, de verleidingen van Noord Italië, een gevaarlijke liefde en de gevolgen van extremisme. De roman wordt in 2017 en 2018 geschreven.

(Muziek: Romance uit ‘The Gadlfy Suite’, opus 97a, Dmitri Shostakovich)